Tylko to jest nasze, co możemy stracić:
Nasza osobowość, cierpienie,
nasza chwała i nasze człowieczeństwo.
Ursula K. Le Guin

Ursula Kroeber, urodziła się 21 października 1929 r. w Berkeley w stanie California. Pochodzi z rodziny o ciekawych tradycjach intelektualnych, tłumaczących szczególne zainteresowania i tematykę wielu jej utworów: ojcem pisarki jest profesor antropologii Alfred L. Kroeber, matką - autorka książek dla dzieci Theodora Kroeber. Ursula ukończyła studia na uczelni w Radcliffe i na Uniwersytecie Columbia, na Wydziale Nauk Humanistycznych. Studiowała również w Paryżu, gdzie wyjechała jako stypendystka Fundacji Fulbrighta. Wkrótce sama zaczęła nauczać. Lista uczelni, z którymi współpracowała wykładając literaturę fantastyczną lub prowadząc warsztaty twórczego pisania jest olbrzymia i obejmuje ośrodki akademickie trzech kontynentów (Ameryka Północna, Europa i Australia). W 1953 r. wyszła za mąż za historyka Charlesa A. Le Guin. Mieszka w Portland w stanie Oregon.

Bardziej dociekliwi badacze historii rodziny tej autorki wykryli polską gałąź jej drzewa genealogicznego. Praprababką Ursuli Le Guin jest mianowicie Paulina Kraków (Radziejowska z domu), niewiasta wielce zasłużona dla rozwoju polskiego feminizmu: redagowała pierwsze nad Wisłą pismo tylko dla pań - "Pierwiosnek". Jeden z synów Pauliny - Ludwik Stanisław Kraków - wyemigrował po powstaniu styczniowym do Stanów Zjednoczonych, gdzie założył rodzinę i doczekał się wnuczki - Theodory Kroeber. Jego prawnuczka Ursula, jak wyznała w jednym z wywiadów, że zakochała się w Polsce, kiedy miała 16 lat. Zainteresowała się wtedy polską historią i literaturą, a w zestawie jej lektur znalazł się m.in. Pan Tadeusz.

Twórcza atmosfera rodzinnego domu szybko zmobilizowała praprawnuczkę Pauliny Kraków do szukania upustu dla własnej kreatywności w literaturze. Niestety, pierwsza próba pisarska (opowiadanie science fiction o podróżach w czasie) zaprezentowana potencjalnemu wydawcy - czasopismu "Amazing Stories" - nie doczekała się publikacji. Na szczęście Ursula nie zniechęciła się brakiem akceptacji ze strony profesjonalistów. Miała wtedy 11 lat i była bardzo upartą dziewczynką. Zadebiutowała kilka lat później opowiadaniem Kwiecień w Paryżu w tym samym czasopiśmie, które odrzuciło jej literackie pierwociny. Utwór ukazał się również w zbiorze The Wind's Twelve Quarters. Obecnie Ursula Le Guin ma na swoim koncie blisko 20 powieści i liczne opowiadania wydane w dziewięciu zbiorach autorskich. Wiele z jej krótkich form narracyjnych zostało opublikowanych w prasie ("The New Yorker", "Omni", "Redbook", "Fantasy and Science Fiction", "Fantastic", "Amazing", "Playboy", "Playgirl", "Tri-Quarterly", "Kenyon Review" i wiele innych) oraz w licznych antologiach opowiadań fantastycznych. Pisarka wydała również 6 zbiorów poezji, kilkanaście książek dla dzieci, dwa tomy tłumaczeń (m.in. przekładała na angielski wiersze Rilkego). W wielu czasopismach ukazują się jej teksty krytycznoliterackie poświęcone przede wszystkim literaturze fantastycznej ("The Yale Review", "Antaeus Foundation", "SF Studies", "Calyx", "Critical Inquiry", "Parabola"). Swoje eseje zebrała w kilku solidnych tomach. Zaangażowała się także w pisanie scenariuszy filmowych.

Tylko w milczeniu słowo,
tylko w ciemności światło,
tylko w umieraniu życie:
na pustym niebie jasny jest lot sokoła
Ursula K. Le Guin

Najsłynniejszym i moim zdaniem najpełniej oddającym nie tylko mistrzowski warsztat pisarski Ursuli Le Guin, ale przede wszystkim jej niezwykłą, żywą wyobraźnię i nietuzinkowe pomysły jest cykl powieści Ziemiomorze. Zaskakuje nas tam oryginalnością rozwiązań i zamysłów, koncepcjami socjologicznymi, rozwiązaniami psychologicznymi. Tetralogię tą otwiera jedna z najpiękniejszych opowieści o dojrzewaniu i akceptacji własnej śmiertelności, zamyka zaś historia z silnymi akcentami feministycznymi o przemianie świata.

Choć, z całego cyklu, to Tehanu zdobyła Nebulę, tomem zaliczanym do kanonu literatury pięknej jest Czarnoksiężnik z Archipelagu rozpoczynający ten cykl. W konstrukcji tej powieści autorka nawiązuje do powieści drogi. Nie chcę szczegółowo opisywać tutaj perypetii bohatera, gdyż to raczej zniechęca niż zachęca do przeczytania książki, ale chciałabym ogólnie przybliżyć tematykę tej książki. Opisana w niej podróż głównego bohatera - Geda ma kształt spirali prowadzącej go do osiągnięcia dojrzałości, wiedzy i wewnętrznej harmonii. Przechodzi w niej przez wiele etapów. Narodziny, otrzymanie imienia, poznawanie prawdziwych imion rzeczy - to pierwszy etap jego podróży. Pycha, złamanie zakazu i upadek - to kolejna część jego losów. Trwoga, ucieczka przed ścigającym go, bezimiennym Cieniem i wreszcie utrata tożsamości, najgorsza kara jaka może spotkać rozumną osobę - wszystko to spotyka młodego Geda. Finał to oswojenie własnej śmierci i zaakceptowanie ciemniej strony swojego JA.

Historia cyklu o czarnoksiężniku Gedzie, zwanym Krogulcem, jest dość niezwykła. Najpierw, w odstępach kilkunastomiesięcznych, pojawiły się trzy tomy Ziemiomorza: Czarnoksiężnik z Archipelagu (1968), Grobowce Atuanu (1971) i Najdalszy brzeg (1972). Nikt nie spodziewał się kontynuacji opowieści o Arcymagu Gedzie, który w trzecim tomie nie tylko był już stary i zmęczony życiem, ale, co gorsza, stracił swoją moc w starciu ze śmiercią. Cykl wydawał się zamknięty także dlatego, iż całe Ziemiomorze zyskało po latach jedynego, dawno przepowiadanego władcę, niosącego swemu królestwu pokój. Tymczasem w 1990 r. Le Guin zaskoczyła wszystkich Tehanu - kolejnym tomem, będącym w pewnym stopniu demitologizacją świata stworzonego przez autorkę we wcześniejszych powieściach. Najbardziej wstrząśnięci byli niektórzy panowie (wśród nich Andrzej Sapkowski), wyrażający się z niesmakiem o walącym się porządku patriarchalnym świata magów.

Ursula Le Guin swobodnie żongluje mitami i archetypami tworząc własną opowieść, w której najwyższą magią jest Słowo - prawdziwe imię każdej rzeczy. Bez niego i bez tradycji, bez historii zawartej w opowieściach człowiek Ziemiomorza nie może osiągnąć pełni istnienia i harmonii ze światem. Ale najważniejsze jest to, że harmonia jest możliwa, możliwe jest zachowanie Równowagi i osiągnięcie szczęścia.

Warto sięgnąć po ten cykl zaczynając swoją przygodę z książkami Ursuli Le Guin. Pisarka odbiega swoim stylem od modnego obecnie, niezwykle ekspresyjnego, nacechowanego brutalnością, przemocą i wulgaryzmami stylu, oferując nam czysto klasyczną, bo humanistyczna odmianę science ficton.

Cykl ten doczekał się ekranizacji jako mini serial. Scenariusz, na podstawie książek Ursuli napisał Gavin Scott, reżyserii zaś podjął się Robert Liberman. W rolach głównych zobaczyć możemy Sawn`a Ashmore, Isabelle Rossellini oraz Dannego Glovera.

- 1966 Planeta wygnania ("Planet of Exile")
- 1966 Świat Rocannona ("Rocannon's World")
- 1967 Miasto złudzeń ("City of illusions")
- 1969 Lewa ręka ciemności ("The Left Hand of Darkness")

- Cykl Ziemiomorze ("Earthsea"):

o 1968 Czarnoksiężnik z Archipelagu ("A Wizard of Earthsea")
o 1970 Grobowce Atuanu ("The Tombs of Atuan")
o 1972 Najdalszy brzeg ("The Farthest Shore")
o 1990 Tehanu ("Tehanu: The Last Book of Earthsea")
o 2001 Inny wiatr (The Other Wind)
o 2001 Opowieści z Ziemiomorza ("Tales from Earthsea") - opowiadania osadzone w świecie Ziemiomorza

- 1971 Jesteśmy snem ("The Lathe of Heaven")
- 1971 Słowo "las" znaczy "świat" ("The word for world is forest")
- 1974 Wydziedziczeni ("The Dispossessed")
- 1978 Zewsząd bardzo daleko ("Very far away from anywhere else")
- 1979 Malafrena ("Malafrena")
- 1980 Miejsce początku ("The Beginning Place")
- 1980 Wszystkie strony świata ("The Wind's Twelve Quarters") - zbiór opowiadań
- 1983 Oko czapli ("The Eye of the Heron")
- 1985 Wracać wciąż do domu ("Always Coming Home")
- 1987 Dziewczyny Buffalo ("Buffalo Gals")
- 1988 Kotolotki ("Catwings")
- 1989 Nowa Atlantyda ("The New Atlantis")
- 1995 Cztery drogi ku przebaczeniu ("Four ways to forgiveness")
- 1999 Opowiadanie świata ("The telling")
- 2001 Urodziny świata ("The birthday of the world")
- Dancing at the Edge of the World
- Otwarte przestworza

strona oficjalna Ursuli Le Guin
strona Wydawnictwa Pruszyński i S-ka

opracowała: volta