Henri urodził się w szlacheckiej rodzinie, której rodowód sięgał XII wieku. Od urodzenia był dzieckiem słabym i chorowitym, co poniekąd tłumaczy fakt, że jego rodzice byli kuzynami. Takie małżeństwa nie należały zresztą wówczas do rzadkości.

Toulouse-Lautrec żyje zatem w dostatku i warunkach odpowiednich dla potomka rodziny arystokratycznej. Ponieważ jednak zdrowie zmusza go do coraz częstszego przerywania nauki w elitarnym liceum, największą jego rozrywką staje się obserwacja bujnego życia rodziców. Wyścigi konne, spacery z psami, polowania i przyjęcia kierują życiem codziennym młodego Lautreca, w którym senior pokłada nadzieje kontynuacji rodzinnej tradycji.

Niestety, w wieku trzynastu lat Henri pewnego dnia spada niefortunnie z krzesła i łamie kość udową lewej nogi. Rok później przydarza mu się podobny wypadek, wskutek którego łamie tym razem prawą nogę. Złamania były na tyle poważne, że chłopiec przestaje rosnąć, gdyż obie nogi obumierają. Swoje kalectwo traktuje z właściwym sobie humorem i dzielnie znosi przykucie do łóżka. Rysuje całymi dniami, póki zmęczona dłoń nie odmówi posłuszeństwa. Wtedy właśnie wszyscy zauważają, co stanowi powołanie Henriego. Tak jest - dzieciak zostanie malarzem.

W wieku szesnastu lat, jak mówi, ogarnia go "szaleństwo malowania", które już go nie opuści. Po zdanej w 1881 roku maturze zaprzestaje więc dalszej nauki, by w całości poświęcić się malarstwu.

-Głową w mur walę! - mawia - Tak, wszystko to dla sztuki co się wymyka i może nigdy nie będzie mi wdzięczna za to, co dla niej dziś czynię.

Mając niespełna 18 lat rozpoczyna naukę malarzy akademickich, najpierw Bonnata, później Cormona, Mormona którego to pracowni poznaje m.in. van Gogha. Razem dążą do przełamania malarskich konwenansów. Malarstwo akademickie jest dla nich najzwyczajniej w świecie nudne.

Dwudziestoletni młodzieniec, poznawszy Paryż od nieco innej strony (dokładniej od dzielnic klas robotniczych), postanawia opuścić rodzinny dom w stolicy. Od teraz mieszka na wzgórzu Montmartre, a jego sąsiadem "zza ściany" jest Degas, którego pracownia mieściła się w tej samej kamienicy.

W tamtym czasie Montmartre było dzielnicą, którą dzisiaj określilibyśmy "dzielnicą czerwonych świateł" (red light district). Co krok natrafić tam można było na kloszardów, czy też uliczne prostytutki, które wystawały pod licznymi kabaretami, kawiarniami muzycznymi i "centrami handlu miłością", że tak się delikatnie wyrażę. Henri'emu, wychowankowi znakomitego szlacheckiego rodu, który po raz pierwszy natrafia na takie środowisko, Montrmartre wydaje się fantastycznym miejscem pełnym inspiracji. Z lubością korzysta z usług tamtejszych prostytutek - jego nowych muz, bawi go alkohol i kawiarniane towarzystwo. Oczywiście, wszystko to znajduje odbicie w malarstwie Lautreca. Jego obrazy są nieraz tak śmiałe, że decyduje się na podpisywanie je pseudonimem w trosce o honor rodziny.

Lautrec ma 25 lat. Zrywa swoje kontakty z rodziną, żyje nocnym życiem Paryża, regularnie pokazuje się w kabaretach i... zakochuje się. Jak się później okaże, będzie to jedyna miłość jego życia. Wybranką jest Suzanne Valadon (1867-1938), modelka innych znanych malarzy- impresjonistów, a później znana malarka.

Najwięcej czasu Lautrec poświęca jednak na pobyty w licznych domach publicznych, gdzie zdarza mu się nieraz przebywać po kilka tygodni. Tam też maluje bez wytchnienia, głównie prostytutki. Oto jak malarz w umiejętny sposób połączył swój zawód ze sposobem życia.

Kiedy po udziale w licznych wystawach zyskuje rozgłos, jego kariera malarska nabiera znacznie szybszego tempa. Sam Lautrec zaczyna w większym stopniu dbać o swoje interesy, interesować się wystawami i prezentując swoje obrazy gdzie tylko się da, omijając przy tym coroczne oficjalne Salony paryskie. I kiedy w końcu staje się jednym z najbardziej poszukiwanych w Paryżu współczesnych artystów, jego stan zdrowia nagle pogarsza się. Nie mogło być jednak inaczej. Nieprzespane noce, spędzone na pijaństwie, wreszcie dały o sobie znać. Malarz jednak nie przestaje malować, pomimo że robi się coraz bardziej agresywny i zaniedbany. Bardziej troszczy się o sztukę, niż o własne zdrowie. Nadal nie stroni od procentów, przez całą zimę 1898 roku cierpli na chroniczne zatrucie alkoholem. Męczy go bezsenność, miewa halucynacje... Ten wciąż młody człowiek więdnie. Dociera do niego potrzeba leczenia, wobec czego udaje się do kliniki pod Paryżem, gdzie na pewien czas odzyskuje siły. Przez dwa następne lata wciąż maluje, jednak są to prace bardziej przygnębiające, pełne zadumy i mrocznej liryki. Tak, jakby były zapowiedzią jego nadchodzącej śmierci, która nastąpiła w 1901 roku.